Mevzuat Takibi Nedir?
Kurumu bağlayan düzenlemelerin ne zaman, nasıl değiştiğini izleme işi: kim yapar, neden zordur, nerede otomatikleşir.
Mevzuat takibi, bir kurumu bağlayan hukuki düzenlemelerin yayımlanmasını, değişmesini ve yürürlükten kalkmasını düzenli olarak izleme işidir. Amaç haberdar olmak değil, zamanında haberdar olmaktır: bir yükümlülük yürürlüğe girdiğinde kurumun ona hazır olması gerekir.
Takip edilen şey tek bir belge türü değil. Türk hukukunda düzenlemeler bir hiyerarşi içinde durur ve her katman bir üsttekine aykırı olamaz.
Neyi takip ediyorsunuz
| Katman | Ne olduğu | Uyum açısından anlamı |
|---|---|---|
| Anayasa | En üst norm | Nadiren değişir, ama değiştiğinde altındaki her şeyi etkiler |
| Kanun | TBMM çıkarır | Yükümlülüğün kaynağı; ceza ve yaptırım genelde burada |
| Cumhurbaşkanlığı kararnamesi | 2017 anayasa değişikliğiyle geldi | Kanunla çelişirse kanun uygulanır |
| Yönetmelik | Kanunun nasıl uygulanacağını gösterir | Operasyonel yükümlülüklerin çoğu buradadır |
| Tebliğ, genelge, talimat | İkincil düzenleme | En sık değişen katman; günlük işi en çok bu etkiler |
Sıralama genel çerçevedir; somut bir uyuşmazlıkta hangi normun uygulanacağı hukuki değerlendirme gerektirir.
Kimin görevi
Mevzuat takibi çoğu kurumda tek bir kişinin işi değildir, ama sahibi belirsiz kaldığında hiç kimsenin işi olur. Uygulamada üç yerde durur: uyum birimi düzenlemeyi okur ve yorumlar, hukuk birimi bağlayıcılığını değerlendirir, ilgili iş birimi gereğini yapar. Düzenlenmiş sektörlerde uyum biriminin varlığı ve görevleri kurumun kendi mevzuatında tanımlıdır.
Kritik nokta şu: takibin çıktısı bir e-posta değil, atanmış bir görev olmalıdır. Değişiklikten haberdar olup kimin ne yapacağı belirlenmemişse takip yapılmış sayılmaz.
Neden göründüğünden zor
Kaynak dağınık. Bir banka için BDDK, TCMB, MASAK, KVKK ve Resmî Gazete aynı anda geçerlidir; sermaye piyasası tarafında SPK ve KAP eklenir. Her kurumun kendi yayın düzeni, kendi sayfası, kendi duyuru biçimi vardır.
Yayın takvimi öngörülemez. Resmî Gazete olağan sayısının üstüne aynı gün mükerrer sayı eklenebilir. Günde bir kez bakmak yetmez.
İlgili olan az, hacim çok. Yayımlanan her düzenleme sizi bağlamaz. Asıl iş, bağlayanı ayıklamak ve kurum içinde kimi ilgilendirdiğini çıkarmaktır. Uyum ekiplerinin vaktinin büyük kısmı burada, asıl iş başlamadan tükenir.
Yürürlük tarihi ayrı bir iş. Yayım tarihi ile yürürlük tarihi aynı olmayabilir; geçiş hükümleri yükümlülüğü kademelendirebilir. Son tarihi kaçırmak, düzenlemeyi kaçırmakla aynı sonucu doğurur.
Otomasyon neyi değiştirir
Otomasyon okuma işini ortadan kaldırmaz, ayıklama işini ortadan kaldırır. QRegu 26+ regülatör ve resmî kaynağı sürekli izler; her yeni düzenleme otomatik etki analizinden geçer (önem derecesi, etkilenen departmanlar, iş günü cinsinden efor, metinden çıkarılan son tarihler), ardından iş akışı otomasyonu bunu sorumlusu ve son tarihi belli bir göreve çevirir. Listede olmayan bir kurum Keşif Ajanı ile geliştirici gerekmeden eklenir.